Roze grondschijfje

Het roze grondschijfje (Roseodiscus formosus) is een paddenstoel die als bodembewonende sapofiet leeft van verterend, dood organisch materiaal. Het roze grondschijfje is een soort die je vanaf eind oktober tot ver in de lente aan kunt aantreffen.

Het roze grondschijfje is een klein, gesteeld, tot maximaal een halve centimeter breed roze schijfzwammetje met een bol oppervlak. De paddenstoel lijkt karakteristiek te zijn voor mosrijke plekjes op vochtige, humusarme, voedselarme, afgegraven grond. Vooral natuurontwikkelingsprojecten, waarbij de voedselrijke bovenlaag is afgegraven, zijn de meest geëigende plaatsen om roze grondschijfjes te vinden. Ze komen met een paar paddenstoelen tot grote groepen van soms tientallen exemplaren bij elkaar voor.

Of het roze grondschijfje parasitair leeft van de mossen waar ze altijd tussen staan, is niet duidelijk. Sommigen denken dat deze soort het vooral gemunt op het gewoon purpersteeltje (Ceratodon purpureus), maar het kan dus ook een soort symbiose zijn of zelfs simpelweg twee soorten die van hetzelfde milieu houden.

Het vruchtlichaam van het roze grondschijfje heeft een breedte van één tot vijf millimeter. Het sporenzakje (of ascus) is achtsporig en heeft een afmeting van 90 tot 130 μm. Het is dus een piepklein zwammetje.

Het eerste deel van de wetenschappelijke naam, Roseodiscus, kunnen we in twee delen kappen: roseo is afkomstig van het Oudgriekse rhódon (ῥόδον), waamee zowel de roos als diens kleur werd bedoeld. Vervolgens is discus ook terug te herleiden tot het Oudgrieks, waar dískos (δίσκος) 'schaal' of schijf' betekende. In het Italiaans is een disco volante een 'vliegende schotel'. Het tweede deel, formosus, is Latijns: fōrma ('vorm', 'schoonheid') en -ōsus ('vol van'). De naamgever vond (terecht) dat het rose grondschijfje een prachtige vorm had.

Er is in het verleden nogal wat te doen geweest om het roze grondschijfje. Een vondst uit 1958 uit de omgeving van Apeldoorn was lange tijd de enige bekende vondst van Nederland, waardoor deze uiteindelijk (onterecht) als uitgestorven de boeken in ging.

Het vreemde van het roze grondschijfje is dat hij (volgens de literatuur) vooral in Nederland en Denemarken voorkomt met een smalle corridor door Noord-Duitsland.

In ons land blijft het roze grondschijfje toch een zeldzame verschijning. Op de Waddeneilanden wordt hij maar heel zelden aangetroffen, maar de soort is er dus wel.